Terugblik op het Thematisch Overleg Preventie en Gezondheidsbevordering – 2 april 2026

Op 2 april 2026 kwamen 16 zorg- en welzijnsprofessionals uit de Zorgzone Zuid-Oost samen voor het Thematisch Overleg Preventie en Gezondheidsbevordering.

Deze bijeenkomst stond in het teken van de taboes die kunnen ontstaan wanneer met begunstigden wordt gesproken over voeding, zowel in het kader van voedselhulp als bij het stimuleren van gezondere eetgewoonten. U vindt de presentatie van deze bijeenkomst hier.

De uitwisselingen waren opgebouwd rond twee thema’s: het bespreekbaar maken van voedselhulp en het bespreekbaar maken van eetgewoonten vanuit het perspectief van gezondheidsbevordering.

Eerste thema: het gesprek openen over voedselhulp

De deelnemers kregen eerst een toelichting van Brigitte Grisar (Fédération des Services Sociaux), die de context van de voedselhulpsector schetste: hoe wordt de sector gefinancierd en bevoorraad, wie maakt gebruik van voedselhulp en onder welke voorwaarden is deze toegankelijk?

Algemeen verkeert de voedselhulpsector in een moeilijke situatie. Zorg- en welzijnsprofessionals stellen vast dat de vraag blijft toenemen, vooral bij werkende armen en studenten, terwijl de beschikbare middelen afnemen door verminderde financiering en een dalend aanbod aan onverkochte voedingsmiddelen.

In deze context lijkt toegang tot voedselhulp vaak een echt hindernissenparcours. Diensten zijn overbevraagd en hanteren verschillende toelatingscriteria. Begunstigden moeten hun kwetsbare situatie vaak “bewijzen”, wat als bijzonder vernederend wordt ervaren. Bovendien kunnen sommige vormen van voedselhulp onbedoeld negatieve effecten hebben, bijvoorbeeld door de beperkte kwaliteit van de aangeboden producten of door gevoelens van stigmatisering. Hierdoor stellen professionals zich soms de vraag of het wel zinvol is om deze hulp actief aan te bevelen.

Daarom is het des te belangrijker om veel aandacht te besteden aan het onthaal en een respectvolle dialoog tot stand te brengen. Dat vraagt een houding van actief luisteren, erkenning van de moeilijkheden en de schaamte die begunstigden ervaren, en het opbouwen van een vertrouwensrelatie. Daarnaast is het belangrijk om ook bespreekbaar te maken dat iemand mogelijk geen toegang krijgt tot voedselhulp, zodat samen tijdig naar andere oplossingen kan worden gezocht.

De aanwezige professionals brachten daarnaast verschillende pistes naar voren, zoals het diversifiëren van de vormen van voedselhulp en het ontwikkelen van initiatieven die sociale contacten bevorderen, zoals kookateliers en collectieve ontmoetingsplaatsen. Op die manier kan voeding op een minder stigmatiserende manier aan bod komen.

Tweede thema: het gesprek openen over eetgewoonten vanuit gezondheidsbevordering

Welke goede praktijken kunnen professionals toepassen om samen met begunstigden rond eetgewoonten te werken, met respect voor hun leefwereld en culturele achtergrond?

In dit deel van de bijeenkomst stelde Sébastien Kennes (Rencontre des Continents) verschillende methodieken voor om rond eetgewoonten te werken. Deze benaderingen bekijken voeding vanuit een breed perspectief, waarin gezondheid, ecologie, cultuur en maatschappelijke aspecten samenkomen.

Tijdens de uitwisseling maakten de deelnemers een onderscheid tussen goede en minder goede praktijken om gedragsverandering rond voeding te ondersteunen.

Zij wezen op de beperkingen van moraliserende of voorschrijvende benaderingen, die vaak schuldgevoelens oproepen. Ook een betuttelende houding, het beoordelen van eetgewoonten en het onvoldoende rekening houden met culturele verschillen werden genoemd als weinig doeltreffende aanpakken.

Daartegenover staat een professionele houding gebaseerd op luisteren, respect voor culturele achtergronden en afstemming op de behoeften van de persoon. Het vertrekpunt is de bestaande eetpraktijk van de begunstigde, waarna stap voor stap haalbare aanpassingen worden voorgesteld, rekening houdend met diens mogelijkheden en voorkeuren.

De professionals benadrukten eveneens het belang van de grenzen van hun eigen rol. Het is niet altijd hun opdracht om begunstigden op te voeden rond voeding. Wel is het essentieel dat zij beschikken over voldoende hulpmiddelen en een goed netwerk om mensen indien nodig gericht te kunnen doorverwijzen.

Save the date

De volgende bijeenkomst zal gewijd zijn aan het gebruik van sociale media door jongeren.

Tijdens deze eerste ontmoeting willen we de noden en bezorgdheden uit het werkveld in kaart brengen, zodat we samen een gemeenschappelijke visie en collectieve sensibiliseringsacties kunnen ontwikkelen.

De bijeenkomst vindt plaats op 10 september 2026 in GC Op Weule (Sint-Lambertusstraat 91, 1200 Sint-Lambrechts-Woluwe).

Inschrijven kan via de voorziene inschrijvingslink.